Exhibit B του Brett Bailey στην Αθήνα

Στα πλαίσια του Fast Forward Festival που διοργανώνει για τρίτη συνεχή χρονιά η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, ο Brett Bailey κατάφερε να μας υπενθυμίσει με πολύ έντεχνο τρόπο τις φρικαλεότητες του "λευκού" πολιτισμού, τις οποίες συνεχώς προσπαθούμε να ξεχάσουμε. Σε ένα πολύ όμορφο νεοκλασικό κτίριο στην Ακαδημίας 23, στήθηκε μια σειρά από εγκαταστάσεις προσεγμένες τόσο λεπτομερώς που η επίσκεψή μας ξεπέρασε κατά το διπλάσιο τον εκτιμώμενο χρόνο περιήγησης (ο οποίος ήταν 20 λεπτά).

Ήδη στη θέαση της πρώτης εγκατάστασης, τη στιγμή που το βλέμμα μου συναντήθηκε με της performer, κατάλαβα ότι δεν επρόκειτο για μια εφησυχαστική διαδρομή και πράγματι επιβεβαιώθηκα. Κινούμενη σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα σε δωμάτια που μεταλλάσσονταν συνεχώς από μουσείο φυσικής ιστορίας σε αστυνομικό τμήμα ή χώρο ανακρίσεως... Είτε βρισκόμουν σε χώρους με μουσική υπόκρουση, είτε σε χώρους εκκωφαντικά ήσυχους, μπορούσα συνεχώς να αντιληφθώ τα βλέμματα των έγχρωμων performer που με κάρφωναν επίμονα. Τα βλέμματα αυτά ήταν σαν κατά ένα μαγικό τρόπο να διέσχιζαν με μιας τους αιώνες και τους αμέτρητους τόπους που συνέβησαν αυτές οι λεηλασίες και οι εξοντώσεις από τους ευρωπαίους αποικιοκράτες και αμέσως μετά να έφταναν πάνω σου φορτωμένα με όλη αυτή τη δυναμική. Οι πρωταγωνιστές βουβοί. Μα η ένταση των σωμάτων και η ενέργεια των εικόνων συνολικά δημιουργούσαν μια ψευδαίσθηση χάους στο κεφάλι μας από φωνές. Φωνές διαμαρτυρίας, φωνές ελέους, φωνές αφύπνισης για μια ιστορία που επαναλαμβάνεται συνεχώς και με ωθεί να δράσω.

 

exhibit b, by Brett Bailey

 

Ο Bailey αναφέρει: "έκανα το Exhibit B επειδή ήθελα να κατανοήσω πώς ένα τέτοιο σύστημα γαλούχησε τόσο πολλούς ανθρώπους στην κοινωνία στην οποία μεγάλωσα και επειδή στο ταραγμένο, πολωμένο Τώρα εξακολουθούμε να αρνούμαστε να μάθουμε από την ιστορία". Υιοθετώντας λοιπόν σαν θέμα τους ανθρώπινους ζωολογικούς κήπους που υπήρξαν από τα μέσα του 19ου αιώνα έως και το Β΄ παγκόσμιο Πόλεμο, το υπερατλαντικό δουλεμπόριο από τους Ολλανδούς καθώς και τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, με τις βαρβαρότητες που συνοδεύονταν, στην νοτιοδυτική Αφρική από τους Γερμανούς (την πρώτη αναγνωρισμένη γενοκτονία του 20ού αιώνα) μας μεταφέρει σε ένα ξεχασμένο χωρόχρονο, καθησυχάζοντας (μόνο για τα πρώτα λεπτά) τον θεατή, και κατορθώνει να μας μιλήσει τόσο για την αστάθεια του σήμερα αλλά κυρίως για την ανάγκη να προστατευτεί το αύριο που ξημερώνει.

Όσο κι αν συγκρατήθηκα, εν τέλει ξέσπασα σε λυγμούς όταν σε μια εγκατάσταση λίγο πριν το τέλος της διαδρομής συναντήθηκα με μία κοπέλα η οποία όπως έγραφε η ταμπέλα που είχε τοποθετηθεί δίπλα της, αποτελούσε "ευρεθέν αντικείμενο" και η χρονολογία αναφερόταν στο 2014.

 

Found Object - asylum seeker in Vienna - EXHIBIT B

 

Εν έτη 2016... Το ανθρώπινο είδος «υποτίθεται» ότι εξελίσσεται και θα εξελίσσεται χρόνο με το χρόνο. Ο ρατσισμός, κατ' εμέ τουλάχιστον, δε θα έπρεπε να υπάρχει ούτε καν σαν έννοια. Τι σημαίνει ακριβώς ρατσισμός; Μια αντίληψη ότι οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίσοι μεταξύ τους, αλλά διαχωρίζονται σε ανώτερους και κατώτερους, διακρινόμενοι είτε από το χρώμα του δέρματος, είτε από την εθνικότητα, είτε από τη θρησκεία είτε από τον προσδιορισμό του φύλου κλπ.
Σαν Ελένη θα πω «όσα μας χωρίζουν άλλα τόσα μας ενώνουν». Ξεχνάμε το σημαντικότερο:

Είμαστε άνθρωποι. Όλοι μας.

Με μάτια, μύτη, στόμα, καρδιά, μυαλό. Οι μόνες διαφορές που εγώ εντοπίζω είναι στο μυαλό. Εκεί κάτι πρέπει να δούμε...
Όλα ξεκινούν και πάντα θα ξεκινούν από το άτομο. Ατομικά τι κάνουμε λοιπόν;
Όταν περπατάμε σε ένα δρόμο όπου κοιμούνται άνθρωποι και πλέον για μας είναι μια συνήθεια. Θα μου πεις και τι μπορούμε να κάνουμε;
Κι όμως μπορούμε κάτι να κάνουμε! Αρκεί να θέλουμε. Από τα πολύ απλά μικρά καθημερινά πραγματάκια που έχουμε τη δύναμη, όχι σαν «αρχηγοί» του κόσμου, αλλά σαν αρχηγοί του εαυτού μας.

«Γίνε η αλλαγή που θες να δεις» είχε πει ο Γκάντι.

Να σας υπενθυμίσω ότι ο Brett Bailey και η νοτιοαφρικανική ομάδα Third World Bunfight θα επανέλθουν στην Αθήνα με την παράσταση "Macbeth" που θα παρουσιαστεί στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου στο Μέγαρο Mουσικής Αθηνών (αίθουσα Αλεξάνδρα Τριαντή) στις 22 και 23 Ιουλίου.

 

Found Objects - asylum seekers in Amsterdam - Exhibit B - photo by Ada Nieuwendijk

 

Στοιχεία Έκθεσης Exhibit B

Η αφυπνιστική έκθεση/περφόρμανς, που έχει παρουσιαστεί σε ολόκληρο τον κόσμο και την οποία ο Peter Brook έχει χαρακτηρίσει «ασυνήθιστο επίτευγμα», μας φέρνει αντιμέτωπους με την ιστορία του ρατσισμού και τις τρέχουσες απάνθρωπες πολιτικές απέναντι στους μετανάστες, σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

Τέμνοντας τις σφαίρες των παραστατικών και των εικαστικών τεχνών, το Exhibit B είναι μια «ανθρώπινη εγκατάσταση», η οποία κοιτάζει κατάματα την ιστορία του ρατσισμού που διατρέχει τις εθνογραφικές επιδείξεις, τους ανθρώπινους «ζωολογικούς κήπους» και τον επιστημονικό ρατσισμό της περιόδου ανάμεσα στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, καθώς και τις τρέχουσες απάνθρωπες πολιτικές απέναντι στους μετανάστες, σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

Μέσα από μια σειρά εγκαταστάσεων, με ερμηνευτές που αυτοπροσδιορίζονται ως μαύροι, το Exhibit B παρουσιάζει έναν κατάλογο θηριωδιών που διαπράχθηκαν –και αποκρύφτηκαν– από τις ευρωπαϊκές Μεγάλες Δυνάμεις στην Αφρική, στο όνομα του «πολιτισμού», και εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους αποκτηνώθηκαν προκειμένου να νομιμοποιήσουν πολιτικές λεηλασίας και υποδούλωσης. Το πρότζεκτ αποτελεί ένα φόρο τιμής στους άντρες και τις γυναίκες, των οποίων η αξιοπρέπεια ξεγυμνώθηκε σε αυτή τη διαδικασία.

Οι θεατές μετακινούνται σιωπηλά από τη μία εγκατάσταση στην άλλη, παρατηρούμενοι από τους ακίνητους ερμηνευτές.

Με την εξαίρεση του Exhibit Quartet, με τους τραγουδιστές από τη Ναμίμπια που περιοδεύουν μαζί με την παραγωγή, όλοι οι άλλοι περφόρμερ προέρχονται από την Αθήνα. Ο προσανατολισμός των διαδικασιών τόσο των προβών όσο και της παράστασης έγκειται στην αυτο-συνειδητοποίηση, την ενδυνάμωση και το μετασχηματισμό των ερμηνευτών.

«Ασυνήθιστο επίτευγμα», χαρακτήρισε ο σκηνοθέτης-ιερέας του σύγχρονου θεάτρου, Πήτερ Μπρουκ, το Exhibit B, αυτή την τόσο αφυπνιστική έκθεση/περφόρμανς, η οποία έχει παρουσιαστεί σε ολόκληρο τον κόσμο – από τη Νότια Αφρική μέχρι την ηπειρωτική Ευρώπη και από τη Ρωσία μέχρι τη Λατινική Αμερική.

Ταγμένος εδώ και μια εικοσαετία στην αναζήτηση ενός νέου ανθρωπισμού, ο διεθνούς κύρους Νοτιοαφρικανός δραματουργός, σκηνοθέτης, σκηνογράφος και εικαστικός Μπρετ Μπέιλυ μάς καλεί να έρθουμε πρόσωπο με πρόσωπο με τις προκαταλήψεις μας και να αναλογιστούμε τη ζημιά που έγινε στο όνομα της επέκτασης, από μια Ευρώπη που πρεσβεύει έναν ανθρωπιστικό προσανατολισμό.

Ο Μπέιλυ έρχεται να μας υπενθυμίσει τόσο το σχετικά μακρινό όσο και το πολύ πρόσφατο παρελθόν, ή μάλλον το παρόν, «αυτόν τον κόσμο της άνισα κατανεμημένης εξουσίας, όπου διάφορες ηγεμονικές νόρμες προσπαθούν να μας πείσουν πως ένα έθνος, μια φυλή, ένα γένος, μια σεξουαλική προτίμηση, μια θρησκεία, μια ιδεολογία ή ένα πολιτισμικό πλαίσιο είναι ανώτερα από όλα τα άλλα», όπως σημείωνε ο ίδιος όταν κλήθηκε το 2014 από την UNESCO να γράψει το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.

Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Brett Bailey

Διεύθυνση Παραγωγής: Barbara Mathers

Τεχνική Διεύθυνση: Colin Legras

Διαχείριση Ομάδας & Διεύθυνση Σκηνής: Helena Erasmus

Ενορχήστρωση χορωδιακών τραγουδιών: Marcellinus Swartbooi

Παραγωγή: Quaternaire και Arts Projects Australia

Εκτέλεση παραγωγής και Εύρεση χώρου: Δημήτρης Χαλκιαδάκης

Υπεύθυνη συντονισμού περφόρμερ: Γιαλένα Κλειδαρά

Μετάφραση κειμένων στην εγκατάσταση: Βασίλης Δουβίτσας

Casting: Athens Casting

Ευχαριστούμε την Asante για την πολύτιμη βοήθεια και συνεργασία.

Χορωδία από το Βέντχουκ της Ναμίμπια: Avril Nuuyoma, Chris Nekongo, Melvin Dupont, Michael Beukes

Ερμηνευτές: Kenny Moses Adetu, Jessica Anosike, Marion Aurora, Robert Ouko Babu, Azcuy Lazaro Anardo Depestre, Nayla Gkougkni, Esther Fudia Kamara, Joseph Waithaka Karanja, Kassim Ligopora, Steven Mouagke, Yuri Nassar, Jenifer Ngwere, Irini Ontoul, Ioanna Okundinge, Nikos Thomas

Ευχαριστούμε τους Αθανάσιο και Μαρίνα Μαρτίνου για την ευγενική παραχώρηση του χώρου.

 

Τα Cookies συμβάλλουν στην καλύτερη εμπειρία σας κατά την πλοήγηση στον ιστότοπο του evart.gr. Με την πλοήγησή σας αποδέχεστε τους Όρους Χρήσης.